نتفلیکس پس از حذف مجموعه «داستان‌های فلسطینی» خود در اکتبر سال گذشته، با درخواست‌هایی برای تحریم مواجه شد. نتفلیکس دلیل حذف فیلم‌ها از این مجموعه را انقضای مجوزهای سه ساله عنوان کرد. با این وجود، برخی از بینندگان خشمگین شدند و تقریباً ۱۲۰۰۰ نفر طوماری از CodePink امضا کردند که از نتفلیکس می‌خواست فیلم‌ها را دوباره پخش کند.

در زمانی که فلسطینی‌ها با چیزی روبرو هستند که محققان، کارشناسان سازمان ملل و عفو بین‌الملل آن را نسل‌کشی می‌نامند، اقدام نتفلیکس را می‌توان به عنوان خاموش کردن روایت‌های فلسطینیان تلقی کرد. ناپدید شدن این فیلم‌ها از نتفلیکس در این برهه از زمان، پیامدهای عمیق‌تری دارد. حذف تقریباً همه فیلم‌های این دسته، نشان دهنده یک اقدام قابل توجه در زمینه حذف فرهنگی و نژادپرستی ضد فلسطینی است.

پاکسازی فرهنگی

از زمان نکبت سال ۱۹۴۸، شبه‌نظامیان صهیونیست به طور سیستماتیک فلسطینی‌ها را پاکسازی قومی کرده و صدها شهر، شهرستان و روستا را ویران کرده‌اند، در حالی که فرهنگ فلسطینی را نیز هدف قرار داده‌اند.

آرشیوها و کتاب‌های تصویری فلسطینی غارت، دزدیده و در آرشیوهای دولتی تحت کنترل اسرائیل پنهان، طبقه‌بندی و اغلب تحت دسترسی محدود نگهداری می‌شوند. این هدف قرار دادن فرهنگ بصری تصادفی نیست. این یک اقدام حساب‌شده برای پاک‌سازی فرهنگی است که با هدف قطع ارتباط بین یک ملت، سرزمین و تاریخ آنها انجام می‌شود.

یکی دیگر از نمونه‌های قابل توجه پاک‌سازی فرهنگی شامل سرقت آرشیوهای تصویری و مواد سینمایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین (PLO) است. در سال ۱۹۸۲، بخش هنر و فرهنگ PLO، مرکز تحقیقات و سایر دفاتر PLO در جریان حمله اسرائیل به لبنان غارت شدند. آرشیو فیلم‌های موسسات سینمایی فلسطین در طول تهاجم منتقل و بعداً ناپدید شد. سرقت و غارت همچنین در طول انتفاضه دوم در اوایل دهه 2000 و بمباران‌های مکرر غزه رخ داد.

این غارت موسسات فرهنگی، آرشیوها و کتابخانه‌های فلسطینی منجر به از دست رفتن مواد فرهنگی ارزشمند، از جمله آرشیوهای تصویری، شد. برای حفظ اسطوره‌های استعماری صهیونیستی در مورد تأسیس اسرائیل، دولت به طور سیستماتیک فیلم‌های فلسطینی و سایر آثار تاریخی و فرهنگی را دزدید، نابود و در اسارت نگه داشت.

جلد کتاب: «پاکسازی قومی فلسطین» نوشته ایلان پاپه، استاد تاریخ در دانشکده علوم اجتماعی و مطالعات بین‌الملل دانشگاه اکستر. (سیمون و شوستر)

سینمای آزادی‌بخش فلسطین

تا اواسط قرن بیستم، سینمای فلسطین به عنوان یک جزء حیاتی از جهان سوم‌گرایی جهانی، یک ایدئولوژی و فلسفه جهانی متحدکننده از همبستگی و آزادی ضداستعماری، ظهور کرد.

سینمای فلسطین با فیلمسازان و گروه‌های سینمایی انقلابی در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین همسو شد، که همگی به دنبال بازپس‌گیری تاریخ، فرهنگ و هویت خود در مواجهه با سلطه امپریالیستی بودند.

فیلم‌های انقلابی سازمان آزادی‌بخش فلسطین (PLO) در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، برگرفته از مبارزه‌ی رهایی‌بخش ملی و تمایل به مستندسازی انقلاب فلسطین بودند. فیلمسازان سازمان آزادی‌بخش فلسطین که به عنوان بخشی از یک کمپین گسترده‌تر علیه استعمار و امپریالیسم ساخته می‌شدند، قصد داشتند از طریق شبکه‌های فرهنگی آفریقایی-آسیایی، سه‌قاره‌ای و سوسیالیستی، همبستگی بین‌المللی را برای آرمان فلسطین جلب کنند.

بولدوزرهای ارتش اسرائیل ایستگاه رادیویی تشکیلات خودگردان فلسطین را در شهر رام‌الله در کرانه باختری، ۱۳ دسامبر ۲۰۰۱، تخریب می‌کنند.

(عکس از آسوشیتدپرس/ناصر ناصر)

سانسور

سانسور به یکی از سازوکارهای اصلی سرکوب تولید فرهنگی در جهان سوم تبدیل شد. قدرت‌های استعماری و امپریالیستی، و همچنین دولت‌های متحد، فیلم‌ها، کتاب‌ها، نشریات، روزنامه‌ها و آثار هنری که احساسات ضداستعماری و ضدامپریالیستی را منتقل می‌کردند، ممنوع کردند. فیلم‌ها و آثار فرهنگی آنها در بازارهای غربی و محلی توزیع نشد.

دولت‌های استعماری مهاجرنشین مانند اسرائیل برای از بین بردن پیوندهای تاریخی و فرهنگی با سرزمین، به تخریب و سرکوب روایت‌های استعماری تکیه می‌کنند. با این کار، ادعاهای بومیان فلسطینی برای حاکمیت و خودمختاری را تضعیف می‌کنند.

بسیاری از فعالان فرهنگی فلسطینی، از جمله نویسندگان، شاعران و فیلمسازان، مورد آزار و اذیت، زندانی، تبعید، ترور و قتل قرار گرفتند.

ادوارد سعید، استاد فقید ادبیات آمریکایی-فلسطینی، در مقاله‌ای درباره حمله اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲ و قتل عام‌های صبرا و شتیلا، توضیح داد که چگونه غرب به طور سیستماتیک فلسطینی‌ها را از داشتن این آژانس برای روایت داستان‌های خود محروم می‌کند. او گفت پوشش جانبدارانه و سرکوب روایت‌های فلسطینی توسط غرب، تاریخ منطقه را تحریف و تجاوز اسرائیل را توجیه می‌کند. او گفت برای درک واقعی‌تر از تاریخ، فلسطینی‌ها به حق «روایت کردن» نیاز دارند.

پوشش اخبار اسلام: چگونه رسانه‌ها و کارشناسان، نحوه‌ی نگاه ما به بقیه‌ی جهان را تعیین می‌کنند، نوشته‌ی ادوارد سعید

این عکس توسط هانی جوهریه، فیلمساز فلسطینی که در سال ۱۹۷۶ هنگام فیلمبرداری در کوه‌های عینتوره لبنان کشته شد، گرفته شده است. CC BY

مقاومت

با وجود انکار روایت، نسل‌هایی از فیلمسازان فلسطینی، از جمله الیا سلیمان، میشل خلیفی، مای مصری، آن ماری جاسر و بسیاری دیگر، در این سنت سینمایی مقاومت نقش داشته‌اند و آن را تکامل بخشیده‌اند. فیلم‌های آنها تجربیات زیسته فلسطینیان را در دوران استعمار، اشغال، آپارتاید و تبعید مهاجران متمرکز می‌کند. آنها با به تصویر کشیدن مبارزه، رویاهای آزادی، شادی، امیدها و طنز فلسطینیان، به انسانی کردن یک جمعیت کمک می‌کنند. صحنه‌ای از فیلم منتخب جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو، فرها، درباره دختری که سعی می‌کند در فلسطین ۱۹۴۸ درست قبل از نکبت، تحصیلات خود را ادامه دهد.

پس از آنکه نتفلیکس برای اولین بار مجموعه داستان‌های فلسطینی را در سال ۲۰۲۱ منتشر کرد، این شرکت توسط سازمان صهیونیستی «ایم تیرتزو» مورد انتقاد قرار گرفت. آنها نتفلیکس را تحت فشار قرار دادند تا فیلم‌های فلسطینی را حذف کند. یک سال بعد، نتفلیکس با انتشار فیلم «فرها»، فیلمی که در پس‌زمینه نکبت ۱۹۴۸ ساخته شده بود، با واکنش منفی بیشتری - این بار از سوی مقامات اسرائیلی - مواجه شد. آویگدور لیبرمن، وزیر دارایی اسرائیل، حتی اقداماتی را برای لغو بودجه دولتی از سینماهایی که این فیلم را نمایش می‌دادند، انجام داد.

سریال تلویزیونی اسرائیلی «فودا» که توسط سربازان سابق ارتش اسرائیل، لیور راز و آوی ایساخاروف، تهیه شده است، همچنان در این شبکه پخش می‌شود. «فودا» یک واحد نظامی مخفی اسرائیل را که در کرانه باختری فعالیت می‌کند، به تصویر می‌کشد. این سریال به دلیل تداوم کلیشه‌های نژادپرستانه، تجلیل از اقدامات نظامی اسرائیل و تطهیر اشغالگری اسرائیل و ظلم سیستماتیک به فلسطینیان، با انتقادات قابل توجهی روبرو شده است. چنین رسانه‌هایی به مشروعیت بخشیدن و عادی‌سازی اقدامات خشونت‌آمیز علیه فلسطینیان کمک می‌کنند.

سرکوب در زمان نسل‌کشی

در زمان نسل‌کشی، داستان‌ها، فیلم‌ها، تولیدات فرهنگی، رسانه‌ها و فرهنگ بصری فلسطینی از صرفاً مصنوعات فرهنگی بودن فراتر می‌روند. آن‌ها ابزارهایی برای مقاومت، پایداری، حافظه تاریخی، مستندسازی و حفظ در برابر حذف هستند. آن‌ها بر حق اساسی آزادی فلسطین و حق روایت و وجود حتی در حین نابودی تأکید می‌کنند. به همین ترتیب، در بیش از دوسال اخیر، اسرائیل سکوت سیستماتیک و حذف روایت‌های فلسطینی را تشدید کرده است.

از زمان اعلام جنگ اسرائیل علیه حماس پس از عملیات طوفان‌الاقصی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، ۱۳۷ روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای در سراسر سرزمین‌های اشغالی فلسطین و لبنان کشته شده‌اند. به گفته کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران، تقریباً هیچ روزنامه‌نگار حرفه‌ای در شمال غزه برای مستندسازی پاکسازی قومی اسرائیل باقی نمانده است. از زمان شروع جمع‌آوری داده‌ها توسط CPJ در سال ۱۹۹۲، این مرگبارترین دوره برای روزنامه‌نگاران در جهان بوده است.

اسرائیل همچنین دانشگاهیان، دانشجویان، کارکنان مراقبت‌های بهداشتی و فرهنگیان را هدف قرار داده، بازداشت، شکنجه، و به آنها تجاوز کرده یا به قتل رسانده است؛ بسیاری از این افراد روایت‌های شاهدان عینی را به اشتراک گذاشته و داستان‌های خود از نسل‌کشی را در پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی روایت کرده‌اند.

اسرائیل از طریق دستکاری رسانه‌ها، سانسور دیجیتال و تخریب زیرساخت‌های روزنامه‌نگاری، روایت‌های فلسطینیان را سانسور و خاموش کرده است. مؤسسات فرهنگی و دانشگاهی فلسطین، میراث فرهنگی و بایگانی‌ها نیز در غزه بمباران و نابود شده‌اند که به آن «مدرس‌کُشی» می‌گویند. هدف از این تخریب، محو حافظه تاریخی و سرکوب مستندسازی جنایات است.

نسل‌کشی و مدرس‌کشی مانع از توانایی مردم فلسطین در حفظ کامل قرن‌ها تاریخ، دانش، فرهنگ و بایگانی‌ها خواهد شد.

تصمیم نتفلیکس برای حذف مجموعه «داستان‌های فلسطینی» و عدم تمدید مجوز فیلم‌ها در این مدت، این شرکت را در نابودی فرهنگ فلسطین همدست می‌کند.